آیا میدانید
تکلیف چیست ؟
چگونه دانش آموزان را تکلیف پذیر کنیم ؟
تکلیف چیست ؟
تکلیف در فرهنگ فارسی تالیف دکتر محمد معین چنین معنا شده است :
1- به رنج افکندن .
2- به گردن گذاشتن ، کارهای سخت و شاق را به عهده ی کسی گذاشتن .
3- رسیدن به سن بلوغ و رشد .
4- وظیفه ای که باید انجام شود ( مانند مشتق خط و مسائل ) .
5- و ... .
از نظر آموزش و پرورش ، تکلیف شب به معنای مجموعه ی فعالیت هایی است که به منظور تعمیق یادگیری دانش آموزان ، در ساعتی که در آموزشگاه حضور ندارند صورت می گیرد .
انواع تکلیف :
تکلیف در منزل شامل :
1- تکلیف تمرینی .
2- تکلیف آماده سازی .
3- تکلیف بسطی و امتدادی .
4- تکلیف خلاقیتی .
اهداف تکلیف :
هدف از ارائه ی تکلیف شب دست یابی دانش آموز به مهارت های کلامی ، نوشتاری ، جسمی ، حرکتی ، فکر ، ارتباطی و کسب صنعت هایی چون مسئولیت پذیری ، کتاب خوانی ، حل مسئله ، کاوشگری ، استقلال و اتکا به نفس ، اعتماد به خویشتن ، نقش پذیری ، و ... است .
چگونه دانش آموزان را تکلیف پذیر کنیم ؟
1- میتوان تکالیف متناسب با توانایی و استعداد کودک باشد .
2- سعی کنیم تکلیف به کودک تحمیل نشود .
3- کودکان را در انجام دادن تکلیف یاری دهیم .
4- میزان فرصت دادن به کودک در انجام تکلیف را در نظر بگیریم .
5- به دانش آموزان تکلیف کم بدهیم ، اما خوب تحویل بگیریم تا او منظبط و حسابگر بار بیاید .
- با مراعات همه ی این نکات باز هم ممکن است کودک در انجام تکالیف قصور کند . در این جا انعطاف پذیرو با گذشت باشیم و از او بخواهیم که وظایفش را دوباره کامل و درست انجام دهد .
وقت انجام تکالیف :
انجام دادن تکالیف به عنوان یکی از مراحل یادگیری باید در شرایط خاصی صورت گیرد تا اهداف مورد نظر تامین گردند . یکی از این شرایط زمان انجام تکالیف است . مشاهده می شود که برخی از دانش آموزان اندکی پس از مراجعت از مدرسه علی رغم خستگی به انجام تکالیفشان مشغول می شوند تا اضطراب ناشی ازفشاری را که در این زمینه احساس می کند کاهش دهند . گروه قابل توجهی از دانش آموزان نیز تکالیفشان را پس از چند ساعت فعالیت های جسمی ، تماشای تلویزیون و امثالهم انجام می دهند ، باز دهی یادگیری دانش آموزان در هر دو حالت فوق ضعیف می باشد . توصیه می شود فراگیرهرروز طبق برنامه و شرایط خاصی به انجام تکالیفش بپردازد . تکالیف را در ساعت خاصی که معلم یا والدین برایش تعیین کرده اند آغاز نماید و تا ساعت مشخص مثلاً ÷س از دو ساعت آن را به پایان برساند . تعیین چنین محدودیتی برای دانش آموزاو را ملزم می کند تا بدون آن که به فعالیت های جنبی دیگری بپردازد فقط به انجام تکالیفش مشغول باشد .
نقش والدین در انجام تکالیف شب دانش آموزان :
روش ها و طرح های متعددی برای همکاری پدر و مادرها با مدرسه وجود دارد که در شرایط مختلف و به فراخور حال والدین قابل اجرا و بهره برداری می باشند . میزان تحصیلات ، مشغله ی زیاد ، سن و موقعیت اجتماعی - اقتصادی پدر مادرها از جمله عوامل تعیین کننده ای می باشد که حدود و نحوه همکاری آنان را در امور تحصیلی فرزندانشان مشخص می سازد . معلم آگاه و فعال می تواند با بهره برداری از حداقل توانایی های والدین بیشترین مشارکت را از ایشان جلب نماید . در امر تکلیف شب باید چگونگی دیدگاه والدین نسبت به این امر اصلاح گردد و نقش و اهمیت آن در امر تعلیم و تربیت برای ایشان روشن شود . والدین باید بر اساس خط مشی و نیازهای افراد خانواده برنامه خاصی را برای فرزندانشان طراحی کنند ، تا در بهترین و مناسب ترین اوقات همه ی فعالیت های لازم را از قبیل : مطالعه ی دروس ، نظافت ، انجام مسئولیت هایی در خانه ف مهمانی ، بازی ، و ... را در نظر بگیرید و بر حسن اجرای آن نظارت نزدیک داشته باشد .
ضروری است والدین در مواقع اضطراری در تغییر برنامه از خودشان انعطافی منطقی نشان دهند . شاید بزرگترین مسئولیت پدران و مادران تلاش به جهت تعلیم و تربیت صحیح فرزندانشان باشد .
سهیم شدن والدین در جریان تعلیم و تربیت کودکان نه تنها در موفقیت یا شکست آنان در زندگی بلکه در نقش پدری ومادری همان کودکان در آینده نیز موثر است . باید شرایط مطلوب و لوازم مناسب برای انجام تکلیف از طرف اولیا رعایت شود . زیرا دانش آموزان نمی توانند در هر جا و تحت هر شرایطی کار کنند . پس محیطی بی سروصدا و مطلوب از نظر نور و حرارت و لوازمی مثل مداد ، خودکار ، پاک کن و ... را برای او فراهم آورند .
بهتر است والدین دورادور بطور غیر مستقیم تکلیف درسی فرزندانشان را زیر نظر داشته و مراقبت حسن انجام آن باشد . به طور خلاصه باید گفت بهبود انجام تکلیف درسی کودکان در خانه نه به وسیله ی زور میسر خواهد شد . نه با ابراز نگرانی ، نه با سرزنش و نه با تحمیل راه و روش اولیا . زیرا این روش ها غالباً مقاومت کودکان را بر خواهد انگیخت و به بی میلی و اکراه آنها به درس خواندن و مدرسه رفتن خواهد افزود . آنچه مهم است ایجاد محیطی مطلوی برای یادگیری و وجود اولیایی که بتوانند تفاهم حمایت و حتی گاهی همدردی خود را نسبت به کودک نشان دهند .
اولیایی که بتوانند از تکلیف شب به عنوان وسیله ای در بهبود ارتباطات خانوادگی در نزدیک کردن افراد خانواده به هم و کمک متقابل به یکدیگر استفاده کنند و با انگیزه گام موثری در جهت تعلیم و تربیت فرزند خویش برداشته اند .
سلام من زهره مشایخان معلم کلاس ششم دبستان فرهنگیان ناحیه 6 مشهد هستم